شروط ثبتنام در طرح مسکن استیجاری اعلام شد؛ تمرکز دولت بر حمایت از دهکهای پایین
در شرایطی که بازار اجاره مسکن در سالهای اخیر با نوسانات شدید قیمتی همراه بوده و فشار مضاعفی را بر خانوارهای کمدرآمد وارد کرده است، طرح مسکن استیجاری بهعنوان یکی از سیاستهای جدید دولت برای ساماندهی بازار اجاره و تأمین امنیت سکونت اقشار آسیبپذیر، وارد فاز اجرایی شده است. بهتازگی یک مقام مسئول در وزارت راه و شهرسازی، جزئیات و شروط مهم ثبتنام در این طرح را تشریح کرده است.
مسکن استیجاری؛ تغییر رویکرد از تملک به حمایت اجتماعی
برخلاف الگوهای سنتی تأمین مسکن که بر مالکیت و خرید واحد مسکونی متمرکز بودند، مسکن استیجاری بر تأمین واحدهای استاندارد با اجارهبهای حمایتی تمرکز دارد. هدف اصلی این طرح، فراهمسازی امکان سکونت پایدار برای خانوارهایی است که توان مالی ورود به بازار خرید مسکن را ندارند یا درآمد آنها از ثبات کافی برخوردار نیست.
این مدل، بهویژه برای دهکهای پایین درآمدی، راهکاری واقعبینانه محسوب میشود؛ چراکه بدون نیاز به آورده اولیه سنگین، امکان دسترسی به مسکن مناسب و ایمن را فراهم میکند.
کاهش مهاجرت به حاشیه شهرها
یکی از مهمترین مزایای اجرای طرح مسکن استیجاری، جلوگیری از مهاجرت اجباری خانوارهای کمدرآمد به حاشیه شهرها و سکونتگاههای غیررسمی است. زمانی که اجارهبها متناسب با سطح درآمد خانوارها تنظیم شود، امکان ماندگاری آنها در محدودههای شهری برخوردار از خدمات آموزشی، درمانی و حملونقل عمومی فراهم میشود.
این موضوع نهتنها کیفیت زندگی خانوارها را افزایش میدهد، بلکه آثار مثبت اجتماعی از جمله حفظ سرمایه اجتماعی، کاهش نابرابری شهری و تقویت انسجام اجتماعی را نیز به همراه دارد.
نقش مسکن استیجاری در کنترل بازار اجاره
بر اساس آمارهای غیررسمی، در برخی دهکهای درآمدی، سهم اجاره مسکن از هزینههای ماهانه خانوار به بیش از ۵۰ درصد درآمد رسیده است. این وضعیت، بازار اجاره را به یکی از بیثباتترین بخشهای اقتصاد خانوار تبدیل کرده است.
کارشناسان معتقدند که افزایش عرضه هدفمند واحدهای استیجاری از طریق این طرح، میتواند نقش ضربهگیر در برابر شوکهای قیمتی ایفا کرده و مانع از جهشهای ناگهانی نرخ اجاره شود. به این ترتیب، مسکن استیجاری میتواند به ابزاری برای ایجاد تعادل نسبی در بازار اجاره تبدیل شود.
جلوگیری از سوداگری در بخش مسکن
از منظر سیاستگذاری، مسکن استیجاری ابزاری مؤثر برای هدایت منابع دولتی و شبهدولتی به سمت تولید مسکن مصرفی بهجای فعالیتهای سوداگرانه است. زمانی که ساخت و بهرهبرداری از واحدهای استیجاری در اختیار دولت یا نهادهای عمومی قرار میگیرد، اولویت از سود کوتاهمدت به کاربری اجتماعی و رفاه عمومی تغییر میکند.
این رویکرد میتواند نقش مهمی در کاهش سفتهبازی و ایجاد ثبات بلندمدت در بازار مسکن داشته باشد.
آثار اجتماعی و اقتصادی طرح مسکن استیجاری
مسکن استیجاری صرفاً یک سیاست اقتصادی نیست، بلکه دارای پیامدهای اجتماعی گستردهای است. ثبات در محل سکونت میتواند از بروز مشکلاتی مانند ترک تحصیل کودکان، جابهجاییهای مکرر شغلی و تضعیف روابط اجتماعی جلوگیری کند.
همچنین، امنیت روانی ناشی از سکونت پایدار، زمینهساز افزایش حس تعلق اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی اقشار آسیبپذیر خواهد شد؛ موضوعی که در بلندمدت به کاهش آسیبهای اجتماعی منجر میشود.
شرط موفقیت طرح؛ شفافیت و تداوم منابع
کارشناسان تأکید دارند که موفقیت طرح مسکن استیجاری، وابسته به طراحی دقیق نظام حمایتی، شفافیت در فرآیند تخصیص واحدها و تداوم تأمین منابع مالی است. در صورت اجرای پایدار و هدفمند، این طرح میتواند به یکی از ارکان اصلی سیاست مسکن کشور تبدیل شود و جایگزینی عملی برای وعدههای دستنیافتنی تملک مسکن باشد.
اعلام شرایط ثبتنام در طرح مسکن استیجاری
در همین راستا، احسان مسعودی، مشاور معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، از آغاز ثبتنام متقاضیان مسکن استیجاری تا پایان سال جاری خبر داد و اعلام کرد که ثبتنام از طریق سامانه «تم» انجام خواهد شد.
به گفته وی، بستر ثبتنام فراهم شده و متقاضیان واجد شرایط میتوانند در بازه زمانی اعلامشده نسبت به ثبت درخواست خود اقدام کنند.
امکان ثبتنام مجردها در سامانه
مسعودی در پاسخ به پرسشی درباره امکان ثبتنام افراد مجرد در طرحهای مسکن، توضیح داد:
افراد مجرد نیز امکان ثبتنام در سامانه را دارند؛ بهطوریکه خانمهای مجرد بالای ۳۵ سال و آقایان مجرد بالای ۴۵ سال میتوانند برای طرح نهضت ملی مسکن ثبتنام کنند.
تعیین تکلیف متقاضیان قبلی
وی همچنین درباره متقاضیانی که در مراحل قبل ثبتنام آنها تأیید شده اما آورده اولیه خود را پرداخت نکردهاند، گفت:
متقاضیانی که در دهکهای اول تا چهارم درآمدی قرار دارند و تحت پوشش نهادهای حمایتی هستند، به هیچ عنوان از ادامه طرح منصرف نشوند. دولت برای این گروه بستههای حمایتی ویژهای در نظر گرفته و هدف اصلی وزارت راه و شهرسازی، خانهدار شدن این دهکهاست.
وضعیت دهکهای بالاتر
به گفته این مقام مسئول، برای متقاضیان دهکهای بالاتر از چهار که آورده اولیه خود را پرداخت نکرده و قصد انصراف دارند، تمهیداتی در نظر گرفته شده تا وزارت راه و شهرسازی بتواند نسبت به تعیین تکلیف واحدها اقدام کند.
با این حال، وی تأکید کرد که فعلاً برنامهای برای حذف متقاضیان وجود ندارد، اما انجام تعهدات مالی ضروری است؛ چراکه تأخیر در پرداختها میتواند باعث افزایش هزینه نهایی ساخت تحت تأثیر تورم و حتی توقف پروژهها شود.
اولویتهای ثبتنام در مسکن استیجاری
بر اساس اعلام وزارت راه و شهرسازی، اولویت ثبتنام در طرح مسکن استیجاری با زوجهای دهکهای یک تا شش درآمدی است که حداکثر پنج سال از تاریخ ازدواج آنها گذشته باشد.
جمعبندی
طرح مسکن استیجاری، بهعنوان یکی از مهمترین سیاستهای حمایتی دولت در حوزه مسکن، میتواند نقش مؤثری در کاهش فشار اجارهنشینی، حمایت از دهکهای پایین و ایجاد ثبات اجتماعی ایفا کند. اعلام شروط شفاف برای ثبتنام و تمرکز بر اقشار هدف، گامی مهم در مسیر تحقق حق دسترسی به مسکن برای همه شهروندان محسوب میشود.
