کاهش ۷۵ درصدی ظرفیت تولید سازه های فولادی در پی جنگ
کاهش ۷۵ درصدی ظرفیت تولید سازه های فولادی در پی جنگ و چالش های صنعت فولاد
اخبار ساختمان – تحولات ژئوپلیتیک و بحران‌های امنیتی ماه‌های اخیر، بخش‌های مختلف اقتصاد ملی را با تکانه‌های شدیدی مواجه ساخته است که در این میان، زنجیره ارزش صنعت ساختمان و صنایع بالادستی آن بیشترین آسیب را متحمل شده‌اند. در شرایطی که تامین پایدار نهاده‌ها رکنی اساسی در پایداری پروژه‌های عمرانی به شمار می‌رود، صدمات وارده به زیرساخت‌های کلیدی ذوب و نورد، چرخ دنده‌های تولید را به کندی کشانده است.
به گزارش «اخبار ساختمان»، مهندس احمد کرمی‌راد، عضو هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان سازه های فولادی ایران، در تشریح ابعاد خسارات وارده به این حوزه اعلام کرد:
برآوردهای کارشناسی نشان می‌دهد که بیش از ۷۰ تا ۷۵ درصد از ظرفیت تولید سازه های فولادی در کشور به طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر اتفاقات و تنش‌های جنگی اخیر دچار افت ظرفیت شده و تعدادی از کارخانه‌ها و خطوط ساخت صنعتی ناچار به توقف کامل فعالیت خود شده‌اند.
تشریح پیامدهای جنگ بر تامین مواد اولیه و زنجیره تولید فولاد
کرمی‌راد با اشاره به صدمات وارده به شریان‌های اصلی تولید فولاد در کشور توضیح داد:
اگرچه شاکله کلی و ظرفیت‌های بنیادین تولید شمش فولاد در داخل مرزها با تخریب سراسری مواجه نشد، اما بروز عدم‌تعادل‌های شدید در معادله عرضه و تقاضا، موجی از افزایش بی‌سابقه قیمت مقاطع و ورق‌های فولادی را رقم زد که این امر تولیدکنندگان سازه های فولادی را در تامین مواد اولیه و مدیریت نقدینگی دچار چالش‌های ساختاری ساخت.
وی افزود:
«در پی آسیب‌های وارده به قطب‌های بزرگ فولادی کشور همچون مجتمع‌های فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، بخش عمده‌ای از پتانسیل‌های صادراتی صنعت فولاد تحت‌الشعاع قرار گرفت؛ هرچند ظرفیت‌های پاسخگویی به نیازهای داخلی به صورت مستقیم از دست نرفت. با توجه به اینکه ایران به عنوان دهمین تولیدکننده بزرگ فولاد در جهان شناخته می‌شود و سهم عمده‌ای از خروجی کارخانه‌ها صادر می‌گردد، حجم مصرف داخلی در مقیاس کلان تولید، سهم کوچکی دارد؛ لذا از منظر حجم خام با کمبود فیزیکی مواجه نبودیم، اما برهم خوردن تعادل بازار، قیمت‌ها را متلاطم ساخت.»
توقف خطوط تولید و رکود در کارخانجات سازه فلزی
یکی از بحران‌های جدی پیش روی سازندگان، ناهماهنگی میان تورم نهاده‌ها و تعدیل قیمت در قراردادهای عمرانی دستگاه‌های اجرایی است. عضو هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان سازه های فولادی در این رابطه خاطرنشان کرد:
رشد ناگهانی قیمت مواد اولیه، پیمانکارانی را که با کارفرمایان دولتی و عمومی قراردادهای بلندمدت داشتند، در منگنه مالی قرار داد؛ چرا که فرآیند قانونی تعدیل قراردادها و متناسب‌سازی ارزش ریالی پروژه‌ها با شرایط جدید اقتصادی همواره با تاخیرهای فرسایشی مواجه است.
وی تصریح کرد:
در فاصله زمانی میان صعود قیمت‌ها و ابلاغ بخشنامه‌های تعدیل، بسیاری از کارخانه‌ها توان ادامه کار را از دست دادند. از سوی دیگر، رکود و توقف پروژه‌های عمرانی باعث شد تا واحدهای تولیدی با کاهش سفارش مواجه شده و خطوط خود را متوقف کنند. با وجود فروکش کردن برخی تنش‌های آنی، کشور همچنان در وضعیت شکننده قرار دارد و تخریب فیزیکی برخی واحدهای صنعتی در اثر حملات، خسارات جبران‌ناپذیری را به بدنه این صنف وارد کرده است. برآورد دقیق این است که ۷۰ تا ۷۵ درصد ظرفیت تولید این رسته دچار افت شده است.
جهش ۱۰۰ درصدی قیمت ورق فولادی در نیمه نخست سال
بررسی آمارهای قیمتی در شش ماهه نخست سال حاکی از تورم چشمگیر در نهاده‌های اصلی است. کرمی‌راد در خصوص میزان افزایش بهای این اقلام گفت:
در این بازه زمانی، بهای فولاد خام و میلگرد با رشدی نزدیک به دو برابر مواجه شد. به عنوان نمونه، قیمت ورق فولادی که به عنوان ماده اولیه حیاتی در ساخت مقاطع هندسی و اسکلت‌ها کاربرد دارد، از کانال ۶۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم تا مرز ۱۲۵ هزار تومان صعود کرد.
با این حال، قیمت محصول نهایی سازه های فولادی به همان نسبت رشد نکرد و میانگین قیمت تمام‌شده محصولات حدود ۷۰ درصد افزایش یافت که این اختلاف نرخ، حاشیه سود کارخانجات را به شدت تحلیل برد.
ارزیابی اقتصادی؛ مقایسه سازه‌های فولادی و بتنی در ساختمان‌های متعارف
یکی از چالش‌های همیشگی در نظام مهندسی کشور، مقایسه هزینه تمام‌شده سازه‌های فلزی و بتنی است. کرمی‌راد با نقد برخی قضاوت‌های غیرکارشناسی در این زمینه تاکید کرد:
بیش از ۹۰ درصد پروانه‌های ساختمانی صادره در کشور به ابنیه مسکونی و تجاری کمتر از هفت طبقه اختصاص دارد. برای قضاوت عادلانه میان این دو سیستم سازه‌ای، باید شاخص مصرف فولاد و سایر هزینه‌های جانبی احداث را به دقت سنجید.
وی افزود:
- مصرف فولاد در سازه بتنی: در یک ساختمان متعارف ۷ طبقه، میانگین مصرف فولاد (عمدتاً میلگرد آجدار) حدود ۵۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هر مترمربع است.
- مصرف فولاد در سازه فلزی: میزان مصرف مقاطع در سازه های فولادی متناظر، رقمی در حدود ۷۰ کیلوگرم در هر مترمربع برآورد می‌شود.
بنابراین، اختلاف مصرف فولاد میان این دو روش تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم در هر مترمربع است. با احتساب هزینه‌های قالب‌بندی سنگین در بتن، زمان طولانی‌تر اجرای سقف‌ها و ستون‌ها، هدررفت فضای مفید معماری و ارزش افزوده سازه های فولادی به عنوان یک سرمایه قابل بازیافت، مشخص می‌شود که مقایسه اقتصادی صرفاً بر مبنای تناژ مصرفی فولاد خطاست و سازه‌های بتنی نیز حجم قابل توجهی از فولاد را مصرف می‌کنند.
مزایای کیفی و ایمنی سازه‌های فلزی در مهندسی زلزله
عضو هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان سازه های فولادی در پایان با اشاره به استانداردهای ساخت صنعتی گفت:
تولید قطعات فلزی در محیط کنترل‌شده کارخانه‌ای، نقش بی‌بدلیلی در ارتقای کیفیت جوش، دقت اتصالات و کاهش خطاهای انسانی مرسوم در کارگاه‌های ساختمانی دارد. در تحلیل تاب‌آوری ابنیه در برابر زلزله و سوانح طبیعی، مؤلفه‌هایی نظیر رفتار لرزه‌ای فرم‌پذیر، سرعت نصب و کیفیت ساخت اهمیت می‌یابند و نمی‌توان ارزش این فناوری را صرفاً با محاسبه اولیه هزینه‌ها تقلیل داد.
