بازسازی خانههای آسیبدیده جنگ به کجا رسید؟ آخرین آمار خسارت و پرداخت وام
پرونده بازسازی خانههای آسیبدیده در جریان جنگ از مرحله ارزیابیهای اولیه عبور کرده و اکنون وارد فازهای اجرایی و پرداخت تسهیلات شده است. آمارهای منتشر شده نشان میدهد ستادهای بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تاکنون بیش از ۱۳۰ هزار پرونده ارزیابی خسارت در ۲۴ استان کشور تشکیل دادهاند و بخش قابل توجهی از واحدهای دارای خسارت جزئی و متوسط تعیین تکلیف شده است.
با این حال، اصلیترین چالش فعلی مربوط به واحدهایی است که نیازمند مقاومسازی اساسی، تخریب و نوسازی کامل هستند؛ واحدهایی که بازسازی آنها زمانبرتر و هزینهبرتر از تعمیرات ساده خواهد بود.
ابعاد خسارت در کشور؛ ۱۲۲ هزار خانه آسیب دیده
بر اساس آخرین آمارهای اعلام شده از سوی مسئولان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، در مجموع ۱۲۲ هزار واحد مسکونی در کشور (بدون احتساب شهر تهران) دچار خسارت شدهاند. برآورد اولیه نشان میدهد بازسازی این واحدها به حدود ۲۳ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
جزئیات خسارتها شامل موارد زیر است:
- حدود ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۰ واحد احداثی که باید به طور کامل تخریب و از نو ساخته شوند
- بیش از ۹۸ هزار واحد تعمیری که نیازمند تعمیرات در سطوح مختلف هستند
در استان تهران نیز به جز پایتخت، ۹ هزار و ۹۱۶ واحد مسکونی در ۱۷ شهر و ۳۱ روستا آسیب دیدهاند. تاکنون تعمیرات جزئی ۳۴۸۱ واحد، تعمیرات سنگین ۲۸۷ واحد و تعمیرات اساسی ۷۳ واحد در این مناطق به پایان رسیده و حدود ۲ هزار میلیارد تومان اعتبار برای این بخش برآورد شده است.
دستهبندی فنی تعمیرات ساختمانها
برای مدیریت روند بازسازی، بنیاد مسکن واحدهای تعمیری را در سه گروه تعمیری نوع یک، دو و سه دستهبندی کرده است.
بر اساس آخرین گزارشها:
- بیش از ۵۰ هزار و ۵۰۰ واحد تاکنون تعمیر شدهاند
- حدود ۴۰ هزار واحد نیازمند تعمیرات سبک مانند تعویض در و پنجره یا شیشه بودهاند
- نزدیک به ۱۰ هزار و ۵۰۰ واحد نیز تعمیرات اساسی و سازهای نیاز داشتهاند
در کنار خسارتهای ساختمانی، ارزیابی خسارت اثاثیه و لوازم ضروری خانوارها نیز انجام شده تا بخشی از آسیبهای معیشتی جبران شود.
وضعیت تهران؛ تعمیرات جزئی تقریباً تمام شد
در شهر تهران، ابعاد خسارتها گستردهتر بوده است. طبق اعلام شهرداری تهران، در جریان ۶۵۰ اصابت در جنگ ۴۰ روزه، حدود ۵۱ هزار واحد مسکونی در پایتخت آسیب دیدهاند.
بر اساس آخرین آمارها:
- ۳۹ هزار و ۴۷۴ واحد خسارت جزئی داشتهاند که تعمیر آنها به ۹۷ درصد پیشرفت رسیده است
- ۸ هزار و ۸۹۹ واحد دچار خسارت متوسط شدهاند که روند مرمت آنها ۸۲ درصد اعلام شده
- ۷۴۸ واحد نیازمند مقاومسازی سازه هستند
- ۱۷۲۸ واحد نیز باید به طور کامل تخریب و دوباره ساخته شوند
مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، اعلام کرده است که تعمیرات جزئی در همان روزهای نخست تقریباً به پایان رسید اما بازسازی کامل ساختمانهای تخریبشده ممکن است تا دو سال زمان ببرد.
بسته حمایتی؛ وام ودیعه برای اسکان موقت
برای حمایت از خانوارهایی که خانههایشان غیرقابل سکونت شده، بستهای از تسهیلات اسکان موقت و وام ودیعه مسکن در نظر گرفته شده است.
سقف این تسهیلات قرضالحسنه دو ساله به شرح زیر تعیین شده است:
- روستاها: ۳۰۰ میلیون تومان
- شهرهای کوچک: ۴۰۰ میلیون تومان
- شهرهای بزرگ: ۶۰۰ میلیون تومان
- مراکز استانها: ۷۰۰ میلیون تومان
در بخش عملکرد بانکی نیز از میان ۲۴۰۲ متقاضی ثبت شده برای دریافت این وام، ۲۲۲۳ نفر در بانک پذیرش شدهاند و تسهیلات ۲۱۵۴ متقاضی پرداخت شده است؛ یعنی حدود ۹۷ درصد پروندههای پذیرش شده به مرحله پرداخت رسیدهاند.
بر اساس اعلام بنیاد مسکن، منابع اختصاص یافته بانک مسکن برای این بخش حدود ۱۲۰۰ تا ۱۴۰۰ میلیارد تومان با کارمزد ۴ درصد است.
روند بازسازی در استانها
گزارشهای استانی نشان میدهد عملیات بازسازی در نقاط مختلف کشور با سرعتهای متفاوتی در حال انجام است.
در خوزستان حدود ۷ هزار واحد ارزیابی شده و ۱۳۰ واحد تخریبی برای دریافت تسهیلات به بانک مسکن معرفی شدهاند و عملیات ساخت آنها آغاز شده است.
در اصفهان نیز ۱۲ هزار و ۶۴۸ واحد مسکونی و تجاری آسیب دیدهاند که حدود ۸۶ درصد آنها مسکونی بودهاند. تاکنون ۸۵۰۰ واحد مرمت شده و ۴ هزار واحد در حال بازسازی است. همچنین ۶۰۰ واحد خسارت اساسی و ۶۰ واحد تخریب کامل داشتهاند. برآورد هزینه بازسازی در این استان حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده است.
مدل اجرای بازسازی
بر اساس ساختار اجرایی تعیین شده، مسئولیت بازسازی در شهرها و روستاهای غیرکلانشهری بر عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی است، در حالی که بازسازی در کلانشهرها با مدیریت شهرداریها انجام میشود.
در بسیاری از موارد مالکان شخصاً عملیات تعمیر یا ساخت را آغاز کردهاند و پس از ارائه فاکتورهای تأییدشده توسط کارشناسان، بخشی از هزینهها به صورت پسینی پرداخت میشود. این مدل اگرچه در ابتدا فشار مالی ایجاد میکند، اما سرعت شروع عملیات بازسازی را افزایش داده است.
اثر بازسازی بر بازار مسکن و صنعت ساختمان
حجم بالای عملیات بازسازی باعث افزایش تقاضا در بازار ساختوساز شده است. تأمینکنندگان مصالح ساختمانی، پیمانکاران محلی، گروههای اجرایی و انبوهسازان در بسیاری از مناطق با موج جدیدی از فعالیت روبهرو شدهاند.
در مقابل، برای خانوارهای آسیبدیده سرعت بازسازی اهمیت حیاتی دارد. طولانی شدن فرآیند نوسازی واحدهای تخریبی میتواند فشار بر بازار اجاره در شهرهای درگیر را افزایش دهد.
به همین دلیل، تعیین تکلیف نهایی ساختمانهای تخریبی و آغاز عملیات ساخت آنها مهمترین شاخص برای ارزیابی عملکرد دستگاههای مسئول در ماههای آینده خواهد بود.
