پایان رویای خانهدار شدن؟ هشدار درباره تسلیم ۸۴ درصد مستأجران و جهش قیمت مسکن در ۱۴۰۵
بحران مسکن عمیقتر شد؛ زنگ خطر برای بازار ساختوساز و خانوارها
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران با تشریح آخرین وضعیت اقتصادی بازار مسکن، از شکلگیری یکی از جدیترین بحرانهای سالهای اخیر در حوزه ساختوساز خبر داد. به گفته خشایار باقرپور، ترکیب تورم شدید هزینههای ساخت، کاهش صدور مجوزهای ساختمانی و افت قدرت خرید خانوارها، آینده بازار مسکن را با ابهامات جدی روبهرو کرده و خطر رکود عمیق را افزایش داده است.
کارشناسان معتقدند ادامه این روند میتواند همزمان به کاهش عرضه مسکن و افزایش فشار اقتصادی بر مستأجران منجر شود؛ موضوعی که پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گستردهای به همراه خواهد داشت.
ناامیدی گسترده مستأجران؛ ۸۴ درصد امیدی به خانهدار شدن ندارند
براساس دادههای تحلیلی منتشرشده، بیش از ۳۵ درصد جمعیت کشور در محدوده فقر مطلق قرار گرفتهاند؛ آماری که نشاندهنده کاهش قابل توجه توان مالی خانوارهاست. در چنین شرایطی، نتایج نظرسنجیها نشان میدهد حدود ۸۴ درصد مستأجران، دستیابی به مسکن ملکی را در وضعیت فعلی اقتصاد تقریباً غیرممکن میدانند.
افزایش سهم هزینه مسکن در سبد خانوار، یکی از مهمترین عوامل این ناامیدی عنوان شده است. در بسیاری از کلانشهرها، هزینه تأمین مسکن اکنون بین ۶۵ تا ۷۰ درصد درآمد خانوار را به خود اختصاص میدهد؛ موضوعی که عملاً بخش بزرگی از درآمد خانوادهها را مصرف کرده و توان پسانداز را از بین برده است.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند ادامه این روند میتواند شکاف طبقاتی در حوزه مسکن را عمیقتر کند و دسترسی نسلهای جدید به مالکیت مسکن را دشوارتر سازد.
صنعت ساختمان در آستانه بحران؛ کاهش شدید صدور پروانهها
باقرپور با اشاره به آمارهای رسمی مرکز آمار ایران، وضعیت تولید مسکن را نگرانکننده توصیف کرد. طبق این گزارشها، صدور پروانههای ساختمانی در بهار ۱۴۰۴ حدود ۲۲.۵ درصد کاهش یافته و این افت در تابستان همان سال به حدود ۳۱ تا ۳۲ درصد رسیده است.
کاهش مجوزهای ساختمانی به معنای کاهش پروژههای جدید و در نهایت افت عرضه مسکن در سالهای آینده است؛ عاملی که میتواند به افزایش بیشتر قیمتها منجر شود.
از سوی دیگر، رشد هزینه نهادههای ساختمانی سریعتر از افزایش قیمت فروش مسکن بوده و همین موضوع سودآوری پروژههای ساختمانی را کاهش داده است. به گفته فعالان این حوزه، تورم عمومی حدود ۶۰ درصدی در زمستان جاری باعث شده تورم بخش ساختوساز به محدوده ۷۵ تا ۸۰ درصد برسد؛ سطحی که بسیاری از سازندگان آن را مرز خطر ورشکستگی میدانند.
پیشبینی بازار مسکن ۱۴۰۵؛ احتمال عبور قیمتها از متری ۲۰۰ میلیون تومان
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران با بررسی سناریوهای اقتصادی و سیاسی پیشرو، اعلام کرد که صرفنظر از شرایط کلان کشور، بازار مسکن در سال ۱۴۰۵ با افزایش قابل توجه قیمتها مواجه خواهد شد.
بر اساس این برآورد، اگر میانگین قیمت هر متر مربع آپارتمان در تهران طی زمستان ۱۴۰۴ حدود ۱۲۵ تا ۱۳۰ میلیون تومان باشد، احتمال عبور قیمتها از مرز ۲۰۰ میلیون تومان در سال آینده وجود دارد؛ موضوعی که میتواند سال ۱۴۰۵ را به یکی از پرتنشترین دورههای بازار املاک تبدیل کند.
نقش تعاونیها و سرمایههای خرد در احیای بازار مسکن
کارشناسان اقتصادی معتقدند عبور از بحران کنونی بدون ایجاد سازوکارهای جدید تأمین مالی امکانپذیر نیست. در همین راستا، توسعه مدلهای تعاونی مسکن و طرحهای مشارکتی مانند «خانهریز» شهرداری تهران بهعنوان راهکاری برای هدایت سرمایههای خرد مردم به سمت تولید مسکن مطرح شده است.
هدف این طرحها کاهش هزینه تمامشده ساخت، افزایش عرضه و ایجاد امکان مشارکت اقشار متوسط و کمدرآمد در پروژههای مسکونی عنوان میشود. تحلیلگران تأکید دارند کاهش سهم هزینه مسکن در سبد خانوار میتواند نقش کلیدی در بهبود وضعیت معیشتی و خروج اقتصاد از رکود تورمی ایفا کند.
