عقبگرد دولت از مالیات خانههای خالی در بودجه ۱۴۰۵؛ تمرکز تازه بر املاک لوکس
به گزارش های تازه، بررسی جزئیات لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان میدهد سیاست مالیاتی دولت در بخش مسکن با تغییر جهت قابل توجهی همراه شده است. دادههای بودجهای حاکی از آن است که دولت عملاً از اتکای جدی به مالیات خانههای خالی عقبنشینی کرده و با کاهش ۶۰ درصدی درآمد پیشبینیشده این بخش، به ناکارآمدی اجرای این قانون اذعان کرده است. در مقابل، سهم مالیات املاک لوکس با رشد ۴۰ درصدی نسبت به سال گذشته افزایش یافته و به محور جدید درآمدی دولت در بازار مسکن تبدیل شده است.
افت شدید درآمد مالیات خانههای خالی
مطابق ردیفهای درآمدی لایحه بودجه ۱۴۰۵، برآورد درآمد حاصل از مالیات واحدهای مسکونی خالی نسبت به سال قبل ۶۰ درصد کاهش یافته است. تحلیلگران اقتصادی این کاهش را نشانهای روشن از عدم موفقیت دولت در اجرای مؤثر این قانون طی چهار سال گذشته ارزیابی میکنند.
به گزارش بخش اخبار پرشین سازه، عملکرد هفتماهه نخست سال جاری نشان میدهد تنها حدود ۲ درصد از درآمد پیشبینیشده این مالیات محقق شده است؛ رقمی که در سالهای پیش نیز حولوحوش یک درصد در نوسان بوده است. همین فاصله عمیق میان هدفگذاری و تحقق، موجب شده دولت در بودجه ۱۴۰۵ صرفاً به درج صوری این منبع درآمدی بسنده کند.
گره اصلی طرح؛ سامانه ناقص املاک
بررسی گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد ریشه اصلی ناکامی مالیات خانههای خالی، ضعف اطلاعاتی سامانه ملی املاک و اسکان است. نبود دادههای دقیق درباره محل سکونت اصلی و فرعی مالکان، عملاً امکان شناسایی واحدهای خالی و اعمال مالیات مؤثر را از بین برده است.
مهمترین چالشهای این طرح عبارتاند از:
- ناتوانی سامانه در تشخیص دقیق وضعیت سکونت
- نبود ضمانت اجرایی مؤثر برای خوداظهاری مالکان
- تفاوت بنیادین با الگوی مالیات سالانه عمومی بر املاک در کشورهای توسعهیافته
افزایش تمرکز دولت بر مالیات املاک لوکس
در سوی مقابل، دولت در بودجه ۱۴۰۵ درآمد ۷۰۰ میلیارد تومانی از محل مالیات واحدهای مسکونی لوکس پیشبینی کرده که رشدی ۴۰ درصدی را نشان میدهد. دلیل اصلی این چرخش، سهولت شناسایی و وصول این نوع مالیات است؛ چراکه برخلاف خانههای خالی، نیازمند بررسی پیچیده وضعیت سکونت نیست.
بر اساس آمارهای رسمی، در هفت ماه نخست امسال حدود ۵۷ درصد از رقم مصوب مالیات املاک لوکس محقق شده که عملکردی بهمراتب موفقتر نسبت به سایر پایههای مالیاتی حوزه مسکن محسوب میشود.
تغییرات قانونی در بودجه ۱۴۰۵
اگرچه لایحه بودجه ۱۴۰۵ مانند برخی سالهای گذشته فاقد جزئیات دقیق نرخ و کف مالیاتی است، اما در احکام تکمیلی آمده است که:
- واحدهای مسکونی بالای ۵۰ میلیارد تومان در صورت داشتن بیش از یک ملک، مشمول مالیات با نرخ ۰.۲ درصد مازاد بر ۵۰ میلیارد میشوند.
- مالکان دارای تنها یک واحد مسکونی، در صورتی مشمول مالیات خواهند شد که ارزش ملک آنها بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان باشد.
جمعبندی؛ سیاستی شبیه صید با تور پاره
کارشناسان معتقدند تمرکز بر مالیات خانههای خالی و املاک لوکس، بدون اجرای مالیات سالانه عمومی بر املاک، مدلی ناکارآمد و ناپایدار است که نهتنها عدالت مالیاتی را محقق نمیکند، بلکه درآمد قابل اتکایی نیز برای دولت به همراه ندارد.
در واقع، تلاش برای اخذ مالیات از خانههای خالی بدون ابزار شناسایی دقیق، مانند ماهیگیری با توری سوراخ است. دولت اکنون مسیر خود را به سمت منبعی محدودتر اما مطمئنتر یعنی املاک لوکس تغییر داده، هرچند این مسیر نیز بهتنهایی قادر به حل چالشهای ساختاری اقتصاد مسکن نخواهد بود.
