طرح خانه ریز شهرداری تهران؛ مسیر جدید خانهدار شدن اقشار متوسط و ضعیف
شهرداری تهران با رونمایی از طرح «خانه ریز» تلاش کرده مسیر تازهای برای خانهدار شدن اقشار متوسط و ضعیف ایجاد کند. این طرح که بر پایه اقتصاد خرد و مشارکت مردمی طراحی شده، با هدف هدایت سرمایههای کوچک به بازار ساختوساز و کاهش فشار هزینه مسکن بر خانوارها معرفی شده است.
بر اساس اعلام مسئولان، «خانه ریز» یک ابزار مالی نوین در حوزه مسکن است که امکان سرمایهگذاری تدریجی و خرد را برای متقاضیان فراهم میکند تا بتوانند به مرور زمان مالک واحد مسکونی شوند.
سهم ۷۰ درصدی مسکن در سبد خانوار
در نشست بررسی چشمانداز بازار مسکن ۱۴۰۵ اعلام شد سهم مسکن در سبد هزینه خانوار به بیش از ۷۰ درصد رسیده است؛ رقمی که نشان میدهد بخش عمده رفاه خانوارها به وضعیت بازار مسکن وابسته است.
کارشناسان معتقدند برای حل بحران مسکن باید بازار مصرفی و سرمایهای بهصورت مکمل دیده شوند و نگاه یکجانبه به هر یک، نمیتواند گره این بحران را باز کند.
همکاری تعاونیها با شهرداری در اجرای طرح
طبق توافق انجامشده میان اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران و شهرداری، بخش خصوصی و تعاونیها بهعنوان بازوی اجرایی در کنار مدیریت شهری قرار خواهند گرفت.
هدف اصلی این همکاری، هدایت نقدینگیهای خرد به سمت تولید مسکن و جلوگیری از خروج سرمایهها از بازار ساختوساز عنوان شده است؛ بازاری که طی ماههای اخیر با کاهش معاملات و رکود نسبی مواجه بوده است.
هشدار رکود و کاهش سرمایهگذاری ساختمانی
بررسی آمارهای رسمی نشان میدهد صدور پروانههای ساختمانی در ماههای اخیر روندی کاهشی داشته است. همزمان افزایش تورم عمومی و رشد شدید قیمت مصالح ساختمانی، موجب افت سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه مسکن شده است.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه این روند میتواند صنعت ساختمان را با خطر رکود عمیق و حتی ورشکستگی مواجه کند. در چنین شرایطی، اجرای مدلهای نوین تأمین مالی مانند «خانه ریز» بهعنوان راهکاری برای بازگرداندن سرمایههای خرد به چرخه ساختوساز مطرح شده است.
احتمال افزایش ۵۰ درصدی قیمت مسکن در ۱۴۰۵
در تحلیل چشمانداز بازار سال آینده، سه سناریو شامل تشدید تنشهای سیاسی، تداوم وضعیت فعلی یا توافق در مذاکرات مطرح شده است. با این حال پیشبینیها نشان میدهد حتی در سناریوهای خوشبینانه نیز احتمال رشد بیش از ۵۰ درصدی قیمت ریالی مسکن در سال ۱۴۰۵ وجود دارد.
کارشناسان معتقدند میانگین قیمت دلاری مسکن هنوز با سطح تعادلی فاصله دارد و در صورت ثبات اقتصادی، امکان تعدیل افزایشی قیمتها وجود خواهد داشت.
سازوکار اجرایی «خانه ریز» چگونه است؟
طرح خانه ریز بر پایه مشارکت مدنی اجرا میشود، نه قانون پیشفروش. در این مدل:
-
مردم بهصورت خرد در پروژههای ساختمانی مشارکت میکنند.
-
شهرداری بهعنوان شریک پروژه در کنار سازنده حضور دارد.
-
مدت زمان ساخت پروژهها حدود دو سال پیشبینی شده است.
در صورت تأخیر در اجرای پروژه، بخشی از سهم سازنده به نفع شهرداری و سهامداران پروژه کسر میشود. همچنین بخشی از سهم سازنده تا زمان پیشرفت فیزیکی پروژه در پلتفرم مربوطه مسدود خواهد شد تا ضمانت اجرایی طرح حفظ شود.
هدف نهایی؛ صیانت از سرمایههای خرد و خانهدار شدن اقشار ضعیف
مسئولان شهری تأکید دارند هدف اصلی «خانه ریز» دو محور اساسی است:
-
حفظ ارزش سرمایههای خرد مردم در برابر تورم
-
ایجاد مسیر تدریجی برای خانهدار شدن اقشار کمدرآمد
به گفته مدیران این طرح، حتی در شرایط تورم صفر نیز با پیشرفت فیزیکی پروژه، ارزش سهم سرمایهگذاران افزایش خواهد یافت.
