صادرات سیمان قفل شد؛ هشدار صنعت از دست رفتن بازارها
دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان صنایع سیمان کشور با هشدار نسبت به توقف صادرات سیمان و کلینکر، اعلام کرد دستورالعمل جدید بورس کالا مسیر شفاف صادرات را مسدود کرده و خطر از دست رفتن بازارهای خارجی را بهطور جدی افزایش داده است.
علیاکبر الوندیان با اشاره به روند صادرات سیمان در ماههای گذشته گفت: در نیمه نخست امسال و بر اساس مصوبه دولت در شهریورماه، با همکاری انجمن صنفی صنعت سیمان مقرر شد صادرات سیمان و کلینکر کشور صرفاً از مسیر بورس کالا و با استفاده از گواهی صادراتی انجام شود. این تصمیم با هدف افزایش شفافیت، امکان نظارت دقیق بر معاملات و تداوم صادرات در شرایط تحریمی اتخاذ شد و طی ماههای اخیر نیز بهعنوان یک الگوی موفق مورد استفاده قرار گرفت.
وی افزود: این سازوکار شفاف باعث شد هم فرآیند عرضه و فروش مشخص باشد و هم بازگشت وجوه حاصل از صادرات تحت نظارت انجام شود؛ اما متأسفانه در هفتههای اخیر، با ابلاغ دستورالعمل جدید بورس کالا، این مسیر عملاً مسدود شده و صادرات سیمان با چالش جدی مواجه شده است.
شرط جدید برای خریداران خارجی
دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان صنایع سیمان در تشریح جزئیات این مشکل اظهار کرد: بر اساس ابلاغیه جدید بورس کالا، خرید سیمان صادراتی ایران توسط مشتریان خارجی منوط به داشتن روادید تجاری شده است. این در حالی است که بیش از دو هفته است به بهانههایی مانند مبارزه با پولشویی، از تجار خارجی که در شرایط تحریمی با ایران همکاری میکنند، درخواست دریافت روادید تجاری شده و همین موضوع صادرات سیمان را به حاشیه رانده است.
الوندیان ادامه داد: در شرایط تحریم، بسیاری از تجار خارجی امکان یا تمایل دریافت روادید تجاری رسمی ندارند و این الزام جدید عملاً آنها را از ادامه همکاری منصرف میکند.
گرفتار شدن تجار خارجی در محدودیتهای تحریمی
وی با اشاره به پیامدهای این تصمیم گفت: پیش از این، امکان فعالیت در رینگ صادراتی بورس کالا از طریق اشخاص حقیقی خارجی وجود داشت، اما با دستورالعمل جدید، این افراد ملزم به دریافت روادید تجاری شدهاند. این مسئله باعث درگیری مستقیم تجار خارجی با محدودیتهای تحریمی کشور متبوعشان میشود و طبیعتاً آنها تمایلی به پذیرش چنین ریسکی ندارند.
دبیر انجمن سیمان تأکید کرد: هیچ بازرگانی حاضر نیست بهصورت رسمی اعلام کند با ایران تجارت میکند. نتیجه این شرایط آن است که خریدها متوقف شده و فروش صادراتی شرکتهای سیمانی عملاً قفل شده است.
بنبست صادراتی و نارضایتی گسترده شرکتها
الوندیان با اشاره به پیگیریهای انجامشده از سوی انجمن گفت: طی روزهای گذشته مکاتبات و پیگیریهایی از طریق بانک مرکزی، سازمان بورس و سایر نهادهای ذیربط انجام شده، اما تاکنون نتیجه مشخصی حاصل نشده است. آییننامه جدید بورس کالا صنعت سیمان را به یک بنبست صادراتی رسانده و نارضایتی گستردهای در میان شرکتها ایجاد کرده است.
وی افزود: برخی شرکتها حتی پیشنهاد خروج از بورس کالا را مطرح کردهاند؛ در حالی که نزدیک به دو سال زمان صرف شد تا این سازوکار شفاف صادراتی شکل بگیرد و جا بیفتد.
سازوکار شفاف که از کار افتاد
دبیر انجمن صنفی صنایع سیمان با توضیح سازوکار قبلی گفت: شرکتهای سیمانی محصولات خود را بهصورت شفاف در بورس عرضه میکردند، وجوه حاصل از فروش به تالار دوم بازمیگشت و کالا نیز طبق ضوابط گمرکی صادر میشد. این مدل دقیقاً برای شرایط تحریمی طراحی شده بود و کارایی خود را هم نشان داد.
الوندیان تصریح کرد: اگرچه ممکن است دستورالعمل جدید با هدف حذف برخی رانتها تدوین شده باشد، اما در عمل آسیب جدی به کل صنعت سیمان وارد کرده و مسیر صادرات را بهطور کامل مسدود کرده است.
مسدود شدن کدهای بورسی خارجی
وی با انتقاد از نبود راهکار جایگزین گفت: پیش از این، معاملات صادراتی تحت نظارت کامل بورس انجام میشد و شفافیت حداکثری وجود داشت؛ اما اکنون با محدود شدن کدهای بورسی خارجی، صادرات عملاً قفل شده است. حتی پس از ابلاغ این دستورالعمل نیز هیچ مسیر جایگزینی برای ادامه صادرات معرفی نشده است.
شفافیت مالی یا انسداد صادرات؟
دبیر انجمن صنایع سیمان درباره توجیه سیاستگذاران اظهار کرد: ممکن است هدف این تصمیم مسائل مربوط به پولشویی یا شفافیت مالی باشد، اما در عمل دریافت پول از مسیرهای رسمی برای خریداران خارجی امکانپذیر نیست. در سازوکار قبلی، معاملات در بورس انجام میشد، کالا به گمرک میرفت و وجوه نیز بهصورت شفاف بازمیگشت؛ بهطوریکه سطح شفافیت نسبت به گذشته بهمراتب بالاتر بود.
«تحریم داخلی» در کنار تحریمهای خارجی
الوندیان با انتقاد شدید از شرایط موجود تأکید کرد: با یک آییننامه، تمام مسیرهای دور زدن تحریمها مسدود شده و صادرات کاملاً قفل شده است. این وضعیت شباهت زیادی به اضافه شدن یک «تحریم داخلی» در کنار تحریمهای خارجی دارد.
وی افزود: خریداران خارجی همواره نگران محرمانه نبودن معاملات بودند و اکنون با مسدود شدن کدهای بورسی، حاضر به ادامه همکاری نیستند. در این میان، طی روزهای اخیر هیچ اقدام مؤثری از سوی وزارتخانههای ذیربط یا سازمان بورس برای حل این مشکل انجام نشده است.
درخواست خروج از بورس کالا
دبیر انجمن صنفی صنایع سیمان تصریح کرد: برخی شرکتهای تولیدی ناچار شدهاند با مقامات عالی کشور مکاتبه کرده و خواستار خروج از بورس کالا شوند؛ چراکه این تصمیم نهتنها کمکی به شفافیت نکرده، بلکه عملاً زحمات دو ساله صنعت را بیاثر و صادرات را فلج کرده است. این شرایط مشکلات درآمدی جدی برای شرکتهای سیمانی به همراه داشته است.
توقف کامل صادرات در مرزها
الوندیان در پایان هشدار داد: بیش از دو هفته است که صادرات صنایع سیمانی بهطور کامل متوقف شده و شرکتهای فعال در مرزهای غربی و جنوبی کشور بهشدت تحت تأثیر قرار گرفتهاند. در صورت تداوم این وضعیت، آسیبهای جدی و بلندمدتی به صادرات کشور و جایگاه ایران در بازارهای منطقه وارد خواهد شد.
