حاشیه سود ساختوساز به صفر رسید؛ هزینه تولید مسکن در تهران ۶۱ درصد افزایش یافت
افزایش بیسابقه هزینههای ساخت، صنعت ساختمان را وارد مرحلهای تازه از فشار اقتصادی کرده است. تازهترین آمارها نشان میدهد هزینه تولید مسکن در شهر تهران نسبت به سال گذشته بیش از ۶۱ درصد افزایش یافته؛ رقمی که بالاترین سطح تورم نهادههای ساختمانی از تابستان ۱۴۰۰ تاکنون محسوب میشود.
این جهش قیمتی در شرایطی رخ داده که بازار مسکن با رکود معاملاتی مواجه است و قدرت خرید متقاضیان بهشدت کاهش یافته؛ موضوعی که زنگ خطر تشدید رکود در سال آینده را به صدا درآورده است.
رکورد جدید تورم نهادههای ساختمانی
بر اساس گزارش رسمی مرکز آمار ایران، شاخص قیمت نهادههای ساختمانی در شهر تهران در فصل پاییز به عدد ۲۰۴.۸ رسیده است. این شاخص نسبت به پاییز سال گذشته رشد ۶۱.۳ درصدی را ثبت کرده؛ رقمی که پس از تورم ۶۵ درصدی تابستان ۱۴۰۰، بالاترین نرخ تورم نقطهای در این بخش محسوب میشود.
همچنین تورم فصلی نهادههای ساختمانی در پاییز نسبت به تابستان ۱۸.۴ درصد اعلام شده؛ در حالی که این رقم در تابستان نسبت به بهار تنها ۶.۳ درصد بود. این روند نشان میدهد سرعت افزایش هزینههای ساخت در نیمه دوم سال به شکل محسوسی تشدید شده است.
مصالح وابسته به ارز، پیشتاز گرانی
بررسی جزئیتر آمارها حاکی از آن است که بیشترین افزایش قیمت مربوط به مصالحی بوده که وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز دارند. کالاهای وارداتی یا محصولاتی که تولید آنها ارزبری بالایی دارد، بیشترین رشد را تجربه کردهاند.
در میان گروههای کالایی:
-
چوب با افزایش ۹۶.۹ درصدی بیشترین رشد سالانه را ثبت کرده است.
-
شیشه با رشد ۲۸ درصدی و
-
سیمان با افزایش ۳۱ درصدی
کمترین میزان افزایش قیمت را در پاییز امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل داشتهاند.
جهش هزینه خدمات و دستمزد
هزینه خدمات ساختمانی نیز از موج تورمی در امان نمانده است. طبق گزارش رسمی، بهای خدمات در پاییز نسبت به پاییز سال گذشته ۷۵.۶ درصد افزایش یافته است.
کارشناسان این افزایش را ناشی از چند عامل میدانند:
-
رشد دستمزد نیروی کار ساده و ماهر
-
خروج بخشی از کارگران خارجی
-
افزایش هزینههای بیمه و مالیات
-
تلاش سازندگان برای حفظ نیروی انسانی در شرایط تورمی
در بسیاری از پروژهها، دستمزد پرداختی حتی از نرخهای مصوب دولتی نیز فراتر رفته است.
سود واقعی سازندگان به صفر رسید
فعالان صنعت ساختمان میگویند افزایش هزینهها در حالی رخ داده که بازار کشش رشد قیمت مسکن را ندارد. در نتیجه، انتقال کامل این افزایش هزینه به قیمت نهایی واحدهای مسکونی عملاً ممکن نیست.
به گفته برخی سازندگان باسابقه، در شرایط فعلی:
-
حاشیه سود واقعی پروژهها با در نظر گرفتن «هزینه خواب سرمایه» به نزدیک صفر رسیده است.
-
پروژههای ۳ تا ۴ ساله که باید حداقل ۵۰ تا ۶۰ درصد سودآوری داشته باشند، اکنون توجیه اقتصادی خود را از دست دادهاند.
-
بسیاری از سرمایهگذاران صرفاً در تلاش برای جلوگیری از زیان هستند.
رکود عمیقتر در کمین بازار ساختوساز
کارشناسان هشدار میدهند اگر سه عامل زیر ادامه پیدا کند:
-
رشد مستمر هزینههای تولید
-
کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان
-
ناپایداری اقتصادی
صنعت ساختمان با پیامدهایی جدی روبهرو خواهد شد، از جمله:
-
خروج سرمایه از این بخش
-
کاهش عرضه مسکن جدید
-
تشدید رکود معاملاتی
-
افزایش ریسک ورشکستگی سازندگان کوچک و متوسط
چرا بازار توان جذب قیمتهای جدید را ندارد؟
متقاضیان مسکن را میتوان به دو گروه تقسیم کرد:
۱. متقاضیان مصرفی
این گروه معمولاً از دو مسیر تأمین مالی میکنند:
-
پسانداز شخصی
-
تسهیلات بانکی
اما در شرایط فعلی:
-
رشد حقوق و دستمزد از تورم عقب مانده است.
-
قدرت پسانداز خانوار کاهش یافته است.
-
تسهیلات بانکی پوشش مؤثری برای قیمت واحدهای مسکونی ندارد.
۲. متقاضیان سرمایهای
این گروه نیز به دلیل نااطمینانی اقتصادی و کاهش بازدهی ساختوساز، با احتیاط بیشتری وارد بازار میشوند.
نتیجه این وضعیت، کاهش تقاضای مؤثر در بازار است؛ هرچند تقاضای بالقوه همچنان وجود دارد.
آینده صنعت ساختمان؛ سناریوهای پیشرو
ادامه روند فعلی میتواند به:
-
کاهش صدور پروانههای ساختمانی
-
تعویق پروژههای جدید
-
کاهش اشتغال در بخش ساختمان
-
تعمیق رکود چندساله بازار مسکن
منجر شود.
فعالان این صنعت معتقدند بدون اصلاح ساختار تأمین مالی، تقویت قدرت خرید خانوار و ایجاد ثبات اقتصادی، چشمانداز روشنی برای بازگشت رونق پایدار به بازار ساختوساز متصور نیست.
جمعبندی
افزایش بیش از ۶۱ درصدی هزینه تولید مسکن در تهران، صنعت ساختمان را در موقعیتی شکننده قرار داده است. در حالی که قیمت نهادهها و دستمزدها با شتاب بالا میرود، بازار مسکن توان پذیرش این رشد هزینه را ندارد. نتیجه این شکاف، کاهش شدید حاشیه سود و افزایش ریسک سرمایهگذاری در بخش ساختوساز است.
اگر سیاستگذاری اقتصادی نتواند میان هزینه تولید و قدرت خرید تعادل ایجاد کند، سال آینده میتواند یکی از سختترین دورهها برای صنعت ساختمان در سالهای اخیر باشد.
